Wat is de tolerantie van een metrische schroefdraad?

Justine Burcham | 7 juli 2026

Binnen de precisietechniek en machinebouw is een goede beheersing van passingen en toleranties essentieel om de functionaliteit en levensduur van mechanische verbindingen te garanderen. Bij aandrijf- en bevestigingssystemen speelt daarom één belangrijke vraag: wat is de tolerantie van een metrische schroefdraad?

Kiest u een onjuiste tolerantie, dan ontstaat er te veel speling, slijten onderdelen sneller of lopen ze tijdens de montage direct vast.

De basis van ISO 965

De internationale norm ISO 965 legt de toleranties voor metrische schroefdraad (M) vast. In tegenstelling tot een eenvoudige lineaire maat heeft schroefdraad een complex profiel. Bovendien wordt dit bepaald door meerdere diameters:

• de nominale (buiten)diameter;
• de flankdiameter (middendiameter);
• de kerndiameter (binnendiameter).

Hiervoor gebruikt het tolerantiesysteem een combinatie van cijfers en letters die twee belangrijke parameters aangeven:

• De ligging van de tolerantie (aangegeven met een letter): deze bepaalt de afwijking ten opzichte van de nullijn (het nominale profiel).
• De tolerantiegraad (aangegeven met een cijfer): deze bepaalt de breedte van het tolerantiebereik.

Kleine letters geven de toleranties van uitwendige schroefdraad aan. Daarbij gebruikt u voor bouten en uitwendige schroefdraad kleine letters (h, g, f). Voor moeren en inwendige schroefdraad worden hoofdletters gebruikt (H, G).

Opbouw van een tolerantieaanduiding

Een volledige aanduiding ziet er bijvoorbeeld als volgt uit:

M10 × 1,5 – 6g

Hierbij geeft 6g de totale tolerantieklasse van de uitwendige schroefdraad aan.

In sommige gevallen, bijvoorbeeld bij toepassingen met zeer hoge nauwkeurigheid gebruiken ontwerpers twee verschillende toleranties worden opgegeven, bijvoorbeeld 5g 6g. De eerste aanduiding heeft betrekking op de flankdiameter en de tweede op de buitendiameter.

Meet de schroefdraad eerst correct op voordat u een tolerantieklasse kiest. Een meetfout maakt de gekozen tolerantie immers direct onbruikbaar.

Veelgebruikte tolerantieklassen

De keuze van de juiste tolerantieklasse hangt vooral af van de toepassing en de gebruiksomstandigheden van het onderdeel.

Fijne tolerantie (klasse 4 t/m 5)

Bijvoorbeeld in de precisiemechanica passen fabrikanten deze klasse toe in de precisiemechanica, waar minimale speling vereist is.

Middelmatige tolerantie (klasse 6)

Daarom kiezen de meeste fabrikanten voor deze industriële standaard. Klasse 6 biedt een uitstekende balans tussen eenvoudige productie, goede uitwisselbaarheid en betrouwbare prestaties.

Grove tolerantie (klasse 7 t/m 8)

Daarentegen gebruikt u deze klasse voor schroefdraad die u verzinkt of toepast in vervuilde omgevingen, waar extra speling nodig is om vastlopen te voorkomen.

Bij technische componenten, zoals draadspindels, heeft de nauwkeurigheid van de schroefdraad bovendien direct invloed op de efficiëntie en herhaalnauwkeurigheid van de beweging. Hierdoor functioneren deze componenten nauwkeuriger en consistenter.

Overzicht van de meest voorkomende tolerantieposities

Type schroefdraad	Positie	Kenmerken
Uitwendige schroefdraad (bout)	h	Geen fundamentele afwijking. Nauwe passing met zeer weinig speling.
Uitwendige schroefdraad (bout)	g	Kleine negatieve afwijking. Standaardpositie voor algemene industriële toepassingen
Uitwendige schroefdraad (bout)	e/f	Grotere afwijking. Geschikt voor onderdelen met coating of oppervlaktebehandeling.
Inwendige schroefdraad (moer)	H	Geen fundamentele afwijking. Standaard voor de meeste getapte gaten.
Inwendige schroefdraad (moer)	G	Posistieve afwijking. Zorgt voor extra functionele speling

Waarom is de combinatie 6g/6H zo belangrijk?

In de praktijk vormt 6g (voor de bout) in combinatie met 6H (voor de moer) in ongeveer 90% van alle mechanische toepassingen de standaard.

Met deze combinatie blijven onderdelen, ondanks kleine productieafwijkingen binnen de toegestane toleranties, uitwisselbaar blijven en zonder problemen met de hand kunnen worden gemonteerd.

Daarnaast spelen bij het ontwerpen van complexe geautomatiseerde systemen spelen daarnaast ook andere dynamische factoren een rol. Zo is bijvoorbeeld de maximale snelheid van een kabelrups net zo belangrijk voor de betrouwbaarheid van de machine als de juiste keuze van de schroefdraadtolerantie.

Hoe kiest u de juiste tolerantie?

Kies de juiste tolerantie altijd op basis van de toepassing. Een constructeur houdt rekening met drie belangrijke factoren:

• de gewenste kinematische nauwkeurigheid (axiale en radiale speling);
• eventuele oppervlaktebehandelingen, zoals verzinken of anodiseren, die de profielafmetingen vergroten;
• onderhoudsomstandigheden: een te nauwe passing in een corrosieve omgeving kan demontage vrijwel onmogelijk maken.

Bij bestaande machines is het bovendien verstandig eerst vast te stellen welk type schroefdraad aanwezig is, zodat u direct vervangende onderdelen met de juiste tolerantie kunt bestellen.

Veelgestelde vragen

Waarom worden hoofdletters en kleine letters gebruikt?

Hoofdletters (H, G) zijn voor inwendige schroefdraad (moeren of getapte gaten). Kleine letters (h, g) worden gebruikt voor uitwendige schroefdraad (bouten en assen). Hierdoor is op technische tekeningen direct duidelijk over welk onderdeel het gaat.

Wat is de fundamentele afwijking?

De fundamentele afwijking is de afstand tussen het nominale profiel en het begin van de tolerantiezone.

Bij de posities h en H is deze afwijking nul. Bij positie g ligt de tolerantiezone iets onder de nominale maat, waardoor altijd een kleine functionele speling ontstaat.

Kan een 6g-bout worden gecombineerd met een 6H-moer na het aanbrengen van een coating?

Dat hangt af van de dikte van de coating. Een dikke verflaag of oppervlaktecoating kan de volledige speling van de 6g/6H-passing opvullen, waardoor montage lastig of zelfs onmogelijk wordt.

In dergelijke gevallen is het verstandig vooraf een ruimere tolerantieklasse te kiezen, zoals 6e of 6G, afhankelijk van de toepassing.

Heeft de tolerantie invloed op de mechanische sterkte?

Indirect wel. Een grovere tolerantiegraad (een hoger cijfer) verkleint het contactoppervlak tussen de schroefdraadflanken. Hierdoor kan de uittreksterkte bij zeer hoge belastingen iets afnemen.